ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑ

Ο Σύλλογος Διδασκόντων του 42ου Δημ. Σχολείου Πειραιά εύχεται σε όλους τους γονείς και τους μαθητές καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα με υγεία και οικογενειακή ευτυχία.

ΑΚΥΡΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ

Προς τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών του 42ου Δημ.Σχολ.Πειραιά.

Η προγραμματισμένη εκπαιδευτική επίσκεψη των Δ΄και Ε΄τάξεων στην Ακρόπολη για σήμερα ( 28-2-2008) ακυρώθηκε εξ' αιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Ο Σύλλογος διδασκόντων του Σχολείου μας θ' αποφασίσει την νέα ημερομηνία που θα πραγματοποιηθεί η συγκεκριμένη επίσκεψη.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ

Ο εορτασμός για την Εθνική Επέτειο της 25ης Μαρτίου θα γίνει στην αίθουσα εκδηλώσεων του Σχολείου μας τη Δευτέρα στις 24 Μαρτίου 2008και ώρα 8:15 π.μ.
Την παρουσίαση της γιορτής έχει αναλάβει η ΣΤ΄τάξη με υπεύθυνη Δασκάλα την Πρεντουλή Διονυσία.
Η παρουσία όλων των μαθητών του Σχολείου είναι υποχρεωτική .

Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ

ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ

Ύστερα από πλοήγηση στο διαδίκτυο πρός αναζήτηση αναφορών στο όνομα "Καρακίτσος" βρεθήκαμε στην ευχάριστη έκπληξη της αναφοράς του ονόματος του προγόνου μας Γιάννη Καρακίτσου, ήρωα του 1821 στην ιστοσελίδα του 42ου δημοτικού σχολείου Πειραιά. Επικοινωνήσαμε με το διευθυντή κ. Σπύρο Κοτσινονό για να τον συγχαρούμε για την πρωτοβουλία του αυτή, να δώσουμε το στίγμα μας και να δώσουμε μια επιπλέον πληροφορία. Τα λόγια του πατέρα Παναγιώτη Καρακίτσου πρός τον έφηβο γιο του Γιάννη έχουν μεταφερθεί αυτούσια από γενιά σε γενιά στην οικογένειά μας και είναι χαρά μας να γίνουν ευρύτερα γνωστά. Μεταφέρω τα λόγια όπως τα έχω ακούσει από τον πατέρα μου Κωνσταντίνο Καρακίτσο:Την ώρα που ο Γιάννης έβλεπε να σκοτώνουν τον πατέρα του Παναγιώτη τον άκουσε να λέει: ¨Λίγο νεράκι Γιάννη μου εκάηκε η καρδιά μου, άναψε το στήθος μου και όλα τα σωθικά μου¨. Ο Γιάννης σαν αετός πετάχτηκε στο ρέμα και με το φέσι του νερό του φέρνει πονεμένα και τότε του ορκίζεται ¨Πατέρα η επανάσταση αρχίζει από μένα...¨Ευχαριστούμε και πάλι ως οικογένεια το 42ο δημοτικό σχολείο Πειραιά.Με τιμή Χριστίνα Κ. Καρακίτσου

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

ΑΠΟΚΡΙΕΣ
Οι Απόκριες είναι στην Ελλάδα, όπως και σε όλο τον κόσμο, περίοδος ευθυμίας και διασκέδασης.
Πριν μπει η Μεγάλη Σαρακοστή, όπου οι χριστιανοί θα νηστεύσουν και θα πενθήσουν για εφτά ολόκληρες εβδομάδες, όλοι αισθάνονται την ανάγκη να διασκεδάσουν, να κάνουν κάθε είδους τρέλα.
Οι Απόκριες, το Τριώδιο, ξεκινούσαν με τύμπανα, ταμπούρλα, τσαμπούνες και πυροβολισμούς από δημόσιο τελάλη που γύριζε στις γειτονιές.
Οι Απόκριες διαρκούν 3 εβδομάδες.
Η πρώτη εβδομάδα λέγεται Προφωνή γιατί τα παλιά χρόνια κάποιος προφωνούσε, δηλαδή διαλαλούσε πως έρχονται οι Απόκριες. Αποκριά θα πει φαγοπότι και πρώτη φροντίδα πρέπει να είναι η προμήθεια του σφαχτού που θα φάνε και θα γλεντήσουν. Παλιά κάθε οικογένεια έπρεπε να σφάξει ένα ζώο, κυρίως γουρούνι. Ακόμα και ο πιο φτωχός έπρεπε να βρει χρήματα ακόμη και να πουλήσει το σακάκι του για να φάει κρέας, δηλαδή να κάνει Αποκριά.
Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται Κρεατινή επειδή τρώμε κάθε μέρα κρέας ακόμη και την Τετάρτη και Παρασκευή.
Η Τρίτη εβδομάδα λέγεται Τυρινή γιατί το κύριο συστατικό του φαγητού είναι το τυρί. Επίσης λέγεται και μακαρονού γιατί τρώμε πολύ τα μακαρόνια.Η προτίμηση αυτή στα ζυμαρικά δε φαίνεται άσχετη με τη δοξασία ότι την αποκριατική περίοδο οι ψυχές βγαίνουν στον Επάνω Κόσμο. Όπως παρατηρεί ο Φ. Κουκουλές, αρχικά η λέξη μακαρόνια σήμαινε τροπάρια μακαριστικά, αναπαύσιμους μακαρισμούς σε περίδειπνα που πρόσφεραν ζυμαρικά χειροποίητα. Οι απλοί όμως άνθρωποι δεν άργησαν να συσχετίσουν τα ζυμαρικά με τους μακαρισμούς και τις ψυχές κι έμεινε η ονομασία μακαρόνια.
Η αρχή του Τριώδιου γίνεται αισθητή κυρίως από την Τσικνοπέμπτη, την Πέμπτη της Κρεατινής. Είναι η μέρα που ο καθένας ακόμη και ο πιο φτωχός θα τσικνώσει την γωνιά του, δηλαδή θα ψήσει κρέας στη φωτιά και η τσίκνα του ψητού θα μοσχοβολήσει στη γειτονιά.Την Τσικνοπέμπτη οι άνθρωποι τρώνε , πίνουν, τραγουδούν,ντύνονται μασκαράδες και χορεύουν όλοι μαζί όπως λέει και ένα χαρακτηριστικό τραγούδι της Κιμώλου: Τούτες οι μέρες το’ χουνε,
τούτες οι εβδομάδες,
οπού ‘χει φίλους κράζει τους,
οπού’ χει εχθρούς καλεί τους,
οπού’χει και στην ξενιτιά
στέλνει και φέρνουν τούς του.
Τους μασκαράδες τους ονομάζουν με διαφορετικά ονόματα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας: κουδουνάτοι, Γιανίτσαροι, κουκούγεροι, καμουζέλες,μπούλες, καρνάβαλοι.
Κουδουνάτοι
Συγκεντρώνονται στο δρόμο ή στην αυλή ενός σπιτιού. Εκεί οι γεροντότεροι φορούν στους νεότερους κουδούνια που συχνά ζυγίζουν πάνω από είκοσι κιλά. Φροντίζουν ώστε να είναι σταθερά τοποθετημένα και να παράγουν το επιθυμητό ηχητικό αποτέλεσμα. Οι Κουδουνάτοι έχουν στο κεφάλι τους κομμένες νεροκολοκύθες, διακοσμημένες με φτερά κοκόρου ή γαλοπούλας. Στο λαιμό δένουν λουριά στα οποία έχουν περάσει χάντρες και μικρά κοχύλια. Στα χέρια κρατούν ένα ξύλο, την κουτσκούδα, το οποίο θεωρείται σύμβολο γονιμότητας. Στη συνέχεια, κατευθύνονται προς το φούρνο της γειτονιάς, όπου βάφει ο ένας τον άλλον με μουτζούρα.
Οι «γέροι» της Σκύρου και οι Κορέλες
Φορούν δέρματα κατσικιών και φορτωμένοι κε κουδούνια 50 κιλώνεισβάλλουν χοροπηδώντας από τα σοκάκια στους κεντρικούς δρόμους της χώρας της Σκύρου και γύρωτους χορεύουν οι Κορέλες, άντρες ντυμένοι με γυναικείες ατελείς τοπικές ενδυμασίες.
Το έθιμο λένε ότι κρατάει από πολύ παλιά όταν κάποτε στη Σκύρο ζούσε ένας γέρος και μια γρια κι είχαν πολλά κατσίκια. Ένα βράδυ όμως του χειμώνα έπεσε πυκνό χιόνι και πάγωσαν όλα τα ζώα τους. Στην απελπισία τους πάνω οι βοσκοί ζώστηκαν τα κουδούνια και κατέβηκαν τις δύσβατες πλαγιές του βουνού μέχρι τη χώρα. Με το χτύπο των κουδουνιών τους έφεραν το μήνυμα της καταστροφής στους χωριανούς.
Οι Μπούλες της Νάουσας και οι Γενίτσαροι
Η Μπούλα είναι άντρας ντυμένος γυναικεία ως νύφη. Φοράει λευκό πέπλο και βάζει πάνω στο κεφάλι χρωματιστές κορδέλες και χάρτινα λουλουδια. Οι Γενίτσαροι, με φουστανέλες και μάσκες , με ένα κεφαλομάντηλο με φουντάκια, με σταυρό και φυλαχτό στο λαιμό, ένα μαντήλι στη μέση κι άλλο ένα στο χέρι.Στο στήθος και στη πλάτη έχουν κρεμασμένα πολλά νομίσματα που κουδουνίζουν καθώς γυρίζουν στους δρόμους και χορεύουν με ιδιαίτερο τρόπο.
Το έθιμο κρατά από την Τουρκοκρατία και τους αγώνες των Ναουσαίων να ελευθερώσουν την πόλη τους, γι’ αυτό συναντάμε και πολεμικούς χορούς τις μέρες αυτές που δένουν με το έθιμο.
Τα μουσικά όργανα της Αποκριάς
Εκτός από τα παραδοσιακά όργανα που όλοι γνωρίζουμε, τις μέρες αυτές χρησιμοποιούν ως μουσικά όργανα και μαγειρικά σκεύη, όπως κουτάλες , ταψιά, κατσαρόλες, τα οποία είναι ιδιόφωνα όργανα γιατί ο ήχος τους παράγεται από τα ίδια χωρίς χορδές ή τρυπούλες για να φυσήξουμε.
Στην Κω τα κορίτσια φορώντας δαχτυλίδι στο χέρι χτυπούν ρυθμικά, το λιγκέρι, ένα μπρούτζινο ταψί, στριφογυρίζοντας το πάνω σε ένα χαμηλό τραπέζι.
Στη ρόδο με τα ακροδάκτυλα γυρίζουν ένα ταψί και το βούισμα του συνοδεύει τα τραγούδια της Αποκριάς.
Επίσης την Αποκριά συναντάμε και την Ροκάνα, ένα είδος κρόταλου φτιαγμένου από ξύλο, με ήχο ξερό και διαπεραστικό που συνοδεύει τα γλέντια των μασκαράδων.

Η πιο σπουδαία μέρα της Αποκριάς είναι η Κυριακή της Τυρινής, δηλαδή η τελευταία μέρα της Αποκριάς.Όλη η μέρα περνά με μασκαράδες που πηγαινοέρχονται στα σπίτια γλεντούν και τραγουδούν. Η μέρα αυτή λέγεται και Τρανή Αποκριά. «Τσι Μεγάλες Αποκρές κουζουλαίνονται και οι γρες» έλεγαν οι κρητικοί.
Παλιά όταν άρχιζε να νυχτώνει αυτή την ημέρα άναβαν φωτιές στις πλατείες των χωριών και οι άνθρωποι φωτίζονταν από τη φωτιά, χόρευαν και τραγουδούσαν. Το έθιμο με τις φωτιές υπάρχει σε πολλά μέρη της Ελλάδας, γνωστό με τις ονομασίες: φανοί, κλαδαριές, μπουμπούνες, καψαλιές.Οι πιο φημισμένες φωτιές είναι οι φανοί της Κοζάνης. Το έθιμο αυτό στηρίζεται στην αρχέγονη πίστη ότι η φωτιά κρύβει μέσα της τη δύναμη που μεταδίδεται σε όποιον έρθει μαζί της με κάποια ιεροτελεστική σχέση.
Τις φωτιές ακόμα και σήμερα τις ανάβουν με ξερά φρύγανα ή κλαδιά δέντρων ή με κοφίνια αλειμμένα με πίσσα. Σε κάποια μέρη όταν η φωτιά μικραίνει, μεγάλοι κα μικροί πηδούν από πάνω λέγοντας: «Ψυλλ’ κόρζες στον καλόγερο». Τα λόγια αυτά δείχνουν πως οι άνθρωποι θέλουν να απαλλαγούν από τα ενοχλητικά έντομα μα και να ξορκίσουν τις επιδημίες που πλήττουν τους ανθρώπους και τα ζώα την Άνοιξη.
Την Κυριακή της Τυρινής τρώγανε μακαρόνια, αυγά, τυρόπιτες, γαλατόπιτες και σούπα με χορταρικά και τυρί.. Χόρευαν με αστεία τραγούδια όπως «Πώς το τρίβουν το πιπέρι» και παίζουν αστεία παιχνίδια, όπως ο μάγος, το δαχτυλίδι, ο λέλεκας, η σκλάβα, το μουντζούρωμα.
Πριν αρχίσει το φαγοπότι οι συγγενείς ζητούσαν συγχώρεση από τους πιο ηλικιωμένους κι αλληλοσυγχωρούνταν ώστε να αρχίσουν τη Σαρακοστή με καθαρή καρδιά και ήσυχη συνείδηση. Κατόπιν οι γεροντότεροι σήκωναν κάποια από τα αγαθά του τραπεζιού ψηλά και έλεγαν ευχές π.χ. «άξια η τάβλα μας, άξια και τιμημένη.» Το τραπέζι έπρεπε να μείνει στρωμένο και να ξεστρωθεί την επομένη για να πάει το στοιχειό του σπιτιού να φάει, όπως έλεγαν και στη Μήλο.
Το ίδιο βράδυ συνήθιζαν να κάνουν μαντείες για να δουν ποιοι θα είναι οι τυχεροί της σαρακοστής κι όλου του έτους. Οι κοπέλες που δεν ήταν παντρεμένες έπαιρναν ψίχουλα ή ένα μακαρόνι από το γιορτινό τραπέζι και το έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποιον θα παντρευτούν. Αντίστοιχα τα ανύπαντρα αγόρια βγαίναν έξω από το σπίτι και ξεφλούδιζαν ένα βραστό αυγό κοιτάζοντας τα αστέρια. Αν έβλεπαν κάποιο άστρο να κινείται την ώρα που το καθάριζαν τότε αυτόήταν σημάδι πως θα παντρευτούν.
Η βραδιά έκλεινε με ένα έθιμο πανελλαδικά γνωστό, «τον χάσκα», «χασκάρη», «χάψαρο» ή «χάψαλο». Αυτό ηταν ένα παιχνίδι με ένα αυγό βραστο και καθαρισμίνο που το έδεναν με μια κλωστή από το ταβάνι και το στριφογύριζαν.Όποιος το έπιανε με το στόμα του, όπως αυτό γύριζε ήταν ο τυχερός. Θεωρούσαν καλό να «βουλώσουν» το στόμα τους με αυγό και να το «ξεβουλώσουν» το Πάσχα πάλι με αυγό.
Στην Κρήτη οι νοικοκύρες φύλαγαν το τυρί που περίσσευε από την Τυρινή και το έπαιρναν μαζί τους στην Ανάσταση κι όταν λεγόταν το «Χριστός Ανέστη» το μοίραζαν στους συγγενείς για να μην βγάζουν καλόγερους(κακά σπυριά).
Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα της Αποκριάς είναι το γαϊτανάκι, γνωστό και ως κορδονάκι. Το γαϊτανάκι ήταν ένας ειδικός χορός που γινόταν γύρω από ένα ψηλό κοντάρι με πολλές κορδέλες στηριγμένες στην κορυφή του. Οι μασκαράδες κρατούσαν πολύχρωμες κορδέλες και καθώς χόρευαν τις έπλεκαν στο κοντάρι. Το γαϊτανάκι στηνόταν στο κέντρο της πλατείας.
Στις πόλεις οι άνθρωποι παρακολουθούν μεγάλες παρελάσεις αποκριάτικων αρμάτων με ομάδες μεταμφιεσμένων, τα καρναβάλια. Καρναβάλι γίνεται σε πολλές πόλεις της Ελλάδος. Το μεγαλύτερο γίνεται στην Πάτρα.


Η Καθαρή Δευτέρα ονομάστηκε έτσι, επειδή οι χριστιανοί «καθαρίζονταν» σωματικά και πνευματικά.Η Καθαρά Δευτέρα παρουσιάζεται σαν προέκταση και κορύφωμα της αποκριάτικής περιόδου με βασικά στοιχεία τη σάτιρα ,την αθυροστομία και τα αλληλοπειράγματα που γίνονται για το «καλό».
Επέρασε η αποκριά με λύρες, με παιχνίδια,
και μπήκε η Σαρακοστή μ’ ελιές και με κρομμύδια.
Την Καθαρά Δευτέρα σταματάμε να τρώμε κρέας και αρχίζει η νηστεία που θα κρατήσει 40 μέρες, όσες δηλαδή και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.
Η λαγάνα που συνηθίζουμε να καταναλώνουμε τη μέρα αυτή, παραπέμπει στα «άζυμα» της Παλαιάς Διαθήκης. Ταυτόχρονα ξεκινά και η πνευματική κάθαρση, όλοι οι χριστιανοί παρακολουθούν τις λειτουργίες της Σαρακοστής.
Από παλιά η Καθαρή Δευτέρα, πέρασε στην συνείδηση του λαού, σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί, την Καθαρή
Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση, και τελούσαν
δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το
καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την
ευημερίαν».
Το πέταγμα του αετού, είναι ένα έθιμο μεταγενέστερο.
Η Καθαρά Δευτέρα ταυτίζεται με τα Κούλουμα που είναι ομαδική έξοδος στην εξοχή με νηστήσιμα και θαλασσινά για διασκέδαση και φαγοπότι.
Επειδή τα Κούλουμα γινόντουσαν αρχικά στην Αθήνα και μάλιστα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, γι’ αυτό λέγεται πως ετυμολογικά η λέξη Κούλουμα προέρχεται από τη λατινική λέξη columna, που σημαίνει κολόνα.
Τα κούλουμα γιορτάζονται σε όλη την Ελλάδα με κάποιες διαφορές. Παντού όμως επικρατεί κέφι, χορός και τραγούδι. Υπάρχουν πολλά τοπικά έθιμα όπως:
Στο Γαλαξίδι μεταμφιέζονται με προβιές και κουδούνια και αλληλομουντζουρώνονται και αλευρώνονται με γέλια, κυνηγητά και πειράγματα.
Στον Τύρναβο της Θεσσαλίας φτιάχνουν το Μπουρανί, μια αλάδωτη σούπα με χορταρικά χορεύουν και τραγουδούν σκωπτικά τραγούδια.
Σε πολλά μέρη της Θράκης τα έθιμα έχουν σχέση με τη καλή καρποφορία της γης. Κάνουν εικονικό όργωμα και εικονική σπορά.
Συμβολική είναι και η σημασία του βλαχικού γάμου της Θήβας. Αναπαριστούν όλο το τελετουργικό του γάμου, τα προικιά, το ξύρισμα του γαμπρού, το ντύσιμο της νύφης και ότι άλλο γινόταν σε ένα παραδοσιακό γάμο. Κάποια στιγμή της αναπαράστασης ο γαμπρός ή ο συμπέθερος κάνουν πως πέφτουν κάτω σαν να είναι πεθαμένοι και ξαφνικά πετάγονται όρθιοι σαν να αναστήθηκαν, όπως γίνεται και με τη φύση την άνοιξη.
Αναπαράσταση γάμου γίνεται και στη Μεθώνη, «Ο γάμος του Κουτρούλη»που βασίζεται σε μια πραγματική ιστορία, το γάμο του Ιωάννη Κουτρούλη, που κατάφερε μετά από πολλά χρόνια με επιμονή και υπομονή να παντρευτεί τη γυναίκα που αγαπούσε κι έγινε πραγματικό πανηγύρι που κρατάει μέχρι σήμερα στις μνήμες των κατοίκων της περιοχής.


Χαρταετός
Την Καθαρή Δευτέρα, ο ουρανός, από άκρη σε άκρη στη Ελλάδα, γεμίζει με πολύχρωμα «πουλιά», τους χαρταετούς.
Οι χαρταετοί παίρνουν διαφορετικό όνομα ανάλογα με την περιοχή της Ελλάδας. Ονομάζονται πετάκια στη Θράκη, φυσούνες στα Εφτάνησα, ψαλίδεςκαι άστρα στην κυρίως Ελλάδα, τσερκένια στη Σμύρνη, ουτσουρμάδες στην Πόλη, πουλία στον Πόντο.
Οι χαρταετοί ήταν γνωστοί και στην αρχαία Ελλάδα.
Κατά την επικρατούσα άποψη, οι χαρταετοί είναι επινόηση των Ανατολικών λαών. Τους συναντάμε στην Κίνα, την Κορέα, Την Πολυνησία, την Ιαπωνία και αλλού. Σε αυτές τις χώρες, η τέχνη του χαρταετού αναπτύχθηκε σε όλο της το μεγαλείο. Οι χαρταετοί αποκτούσαν παράξενα σχήματα ,γίνονταν μυθικοί δράκοι, πουλιά και φίδια.
Τους στόλιζαν με ευχές και επιθυμίες, και τις
έστελναν με έναν αετό, όσο πιο κοντά μπορούσαν στον θεό.
Προσάρμοζαν πάνω τους μικρές φλογέρες, οι οποίες
σφύριζαν καθώς περνούσε από μέσα τους ο αέρας, κι ο ήχος
που έβγαζαν πίστευαν ότι έδιωχνε μακριά τα κακά
πνεύματα. Άλλες φορές τα χαρτάκια που έδεναν στην ουρά τους είχαν γραμμένες τις αρρώστιες και τις συμφορές που θέλαν να διώξουν οι άνθρωποι από τη γη για αυτό όταν οι αετοί υψώνονταν έκοβαν τα σχοινιά και τους άφηναν να φύγουν.
Ακόμα και σήμερα, δυο χιλιάδες χρόνια μετά, οι Κινέζοι πιστεύουν ότι πετώντας αετούς, θα διώξουν μακριά τους την κακή τύχη, και ότι όσο πιο ψηλά φτάσει ο αετός, τόσο πιο τυχεροί θα είναι.
Στην Ευρώπη και στην Αμερική οι ερευνητές χρησιμοποιούν τους χαρταετούς σε επιστημονικά πειράματα και παρατηρήσεις , τον 18ο, 19ο και στις αρχές του20ου αιώνα. Στην Ευρώπη τους έφεραν εξερευνητές που είχαν επιστρέψει από την Ασία. Τον πρώτο καιρό επειδή ήταν πολύ δύσκολο να βρεθεί το απαιτούμενο λεπτό χαρτί για την κατασκευή του, χρησιμοποιούσαν πανί, όπως αυτό για τα πανιά των πλοίων. Μπορούμε να υποθέσουμε, ότι τα πλουσιόπαιδα της Ευρώπης, που διέθεταν χαρτί, ξεκίνησαν πρώτα την ενασχόληση τους με την κατασκευή και το πέταγμα του αετού.
Στις μέρες μας η κατασκευή του χαρταετού είναι εύκολη
υπόθεση.
Το πέταγμα του αετού την Καθαρή Δευτέρα είναι ένα όμορφο παιχνίδι, ένα γραφικό έθιμο για μικρούς και μεγάλους που πρέπει όμως να προσέχουμε πολύ που τον πετάμε.
Πρέπει να τον πετάμε μακριά από τα σύρματα της ΔΕΗ για να αποφύγουμε τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, μακριά από μέρη με γκρεμό ή ψηλά στην ταράτσα .Ιδανικά μέρη είναι ανοιχτοί χώροι χωρίς πολλά δέντρα τριγύρω. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνουμε και στο σχοινί του από το οποίο μπορεί να προκληθούν τραυματισμοί στα χέρια ή ακόμα και πνιγμοί αν αυτό μπλεχτεί στο λαιμό μας


Μάθε και εσύ να παίζεις δύο από τα παιχνίδια που συνήθιζαν να παίζουν μικροί και μεγάλοι κατά τη διάρκεια της Αποκριάς, όπως ακριβώς τα βρήκαμε στις σελίδες του περιοδικού, του Μουσείου Λαϊκης Τέχνης, «Το λαλουσάκι».


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γ. Α. Μέγας –«Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρεία»
Γ.Ν. Αικατερινίδης- «Έθιμα και συμβολισμοί της Καθαροδευτέρας»
Καθημερινή-Επτά μέρες-τόμος οι 12 μήνες, χειμώνας
Το λαλουσάκι-περιοδικό του Μουσείου λαϊκής τέχνης- έτη 2001-2006
Παράθυρο στην εκπαίδευση του παιδιού- εκπαιδευτικό περιοδικό-έτη 2003-2007
www.matia.gr

Υπεύθυνη σύνταξης
Φωκά Αικατερίνη
































































Η Καθαρή Δευτέρα ονομάστηκε έτσι, επειδή οι χριστιανοί «καθαρίζονταν» σωματικά και πνευματικά.Η Καθαρά Δευτέρα παρουσιάζεται σαν προέκταση και κορύφωμα της αποκριάτικής περιόδου με βασικά στοιχεία τη σάτιρα ,την αθυροστομία και τα αλληλοπειράγματα που γίνονται για το «καλό».
Επέρασε η αποκριά με λύρες, με παιχνίδια,
και μπήκε η Σαρακοστή μ’ ελιές και με κρομμύδια.
Την Καθαρά Δευτέρα σταματάμε να τρώμε κρέας και αρχίζει η νηστεία που θα κρατήσει 40 μέρες, όσες δηλαδή και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.
Η λαγάνα που συνηθίζουμε να καταναλώνουμε τη μέρα αυτή, παραπέμπει στα «άζυμα» της Παλαιάς Διαθήκης. Ταυτόχρονα ξεκινά και η πνευματική κάθαρση, όλοι οι χριστιανοί παρακολουθούν τις λειτουργίες της Σαρακοστής.
Από παλιά η Καθαρή Δευτέρα, πέρασε στην συνείδηση του λαού, σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί, την Καθαρή
Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση, και τελούσαν
δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το
καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την
ευημερίαν».
Το πέταγμα του αετού, είναι ένα έθιμο μεταγενέστερο.
Η Καθαρά Δευτέρα ταυτίζεται με τα Κούλουμα που είναι ομαδική έξοδος στην εξοχή με νηστήσιμα και θαλασσινά για διασκέδαση και φαγοπότι.
Επειδή τα Κούλουμα γινόντουσαν αρχικά στην Αθήνα και μάλιστα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, γι’ αυτό λέγεται πως ετυμολογικά η λέξη Κούλουμα προέρχεται από τη λατινική λέξη columna, που σημαίνει κολόνα.
Τα κούλουμα γιορτάζονται σε όλη την Ελλάδα με κάποιες διαφορές. Παντού όμως επικρατεί κέφι, χορός και τραγούδι. Υπάρχουν πολλά τοπικά έθιμα όπως:
Στο Γαλαξίδι μεταμφιέζονται με προβιές και κουδούνια και αλληλομουντζουρώνονται και αλευρώνονται με γέλια, κυνηγητά και πειράγματα.
Στον Τύρναβο της Θεσσαλίας φτιάχνουν το Μπουρανί, μια αλάδωτη σούπα με χορταρικά χορεύουν και τραγουδούν σκωπτικά τραγούδια.
Σε πολλά μέρη της Θράκης τα έθιμα έχουν σχέση με τη καλή καρποφορία της γης. Κάνουν εικονικό όργωμα και εικονική σπορά.
Συμβολική είναι και η σημασία του βλαχικού γάμου της Θήβας. Αναπαριστούν όλο το τελετουργικό του γάμου, τα προικιά, το ξύρισμα του γαμπρού, το ντύσιμο της νύφης και ότι άλλο γινόταν σε ένα παραδοσιακό γάμο. Κάποια στιγμή της αναπαράστασης ο γαμπρός ή ο συμπέθερος κάνουν πως πέφτουν κάτω σαν να είναι πεθαμένοι και ξαφνικά πετάγονται όρθιοι σαν να αναστήθηκαν, όπως γίνεται και με τη φύση την άνοιξη.
Αναπαράσταση γάμου γίνεται και στη Μεθώνη, «Ο γάμος του Κουτρούλη»που βασίζεται σε μια πραγματική ιστορία, το γάμο του Ιωάννη Κουτρούλη, που κατάφερε μετά από πολλά χρόνια με επιμονή και υπομονή να παντρευτεί τη γυναίκα που αγαπούσε κι έγινε πραγματικό πανηγύρι που κρατάει μέχρι σήμερα στις μνήμες των κατοίκων της περιοχής.


Χαρταετός
Την Καθαρή Δευτέρα, ο ουρανός, από άκρη σε άκρη στη Ελλάδα, γεμίζει με πολύχρωμα «πουλιά», τους χαρταετούς.
Οι χαρταετοί παίρνουν διαφορετικό όνομα ανάλογα με την περιοχή της Ελλάδας. Ονομάζονται πετάκια στη Θράκη, φυσούνες στα Εφτάνησα, ψαλίδεςκαι άστρα στην κυρίως Ελλάδα, τσερκένια στη Σμύρνη, ουτσουρμάδες στην Πόλη, πουλία στον Πόντο.
Οι χαρταετοί ήταν γνωστοί και στην αρχαία Ελλάδα.
Κατά την επικρατούσα άποψη, οι χαρταετοί είναι επινόηση των Ανατολικών λαών. Τους συναντάμε στην Κίνα, την Κορέα, Την Πολυνησία, την Ιαπωνία και αλλού. Σε αυτές τις χώρες, η τέχνη του χαρταετού αναπτύχθηκε σε όλο της το μεγαλείο. Οι χαρταετοί αποκτούσαν παράξενα σχήματα ,γίνονταν μυθικοί δράκοι, πουλιά και φίδια.
Τους στόλιζαν με ευχές και επιθυμίες, και τις
έστελναν με έναν αετό, όσο πιο κοντά μπορούσαν στον θεό.
Προσάρμοζαν πάνω τους μικρές φλογέρες, οι οποίες
σφύριζαν καθώς περνούσε από μέσα τους ο αέρας, κι ο ήχος
που έβγαζαν πίστευαν ότι έδιωχνε μακριά τα κακά
πνεύματα. Άλλες φορές τα χαρτάκια που έδεναν στην ουρά τους είχαν γραμμένες τις αρρώστιες και τις συμφορές που θέλαν να διώξουν οι άνθρωποι από τη γη για αυτό όταν οι αετοί υψώνονταν έκοβαν τα σχοινιά και τους άφηναν να φύγουν.
Ακόμα και σήμερα, δυο χιλιάδες χρόνια μετά, οι Κινέζοι πιστεύουν ότι πετώντας αετούς, θα διώξουν μακριά τους την κακή τύχη, και ότι όσο πιο ψηλά φτάσει ο αετός, τόσο πιο τυχεροί θα είναι.
Στην Ευρώπη και στην Αμερική οι ερευνητές χρησιμοποιούν τους χαρταετούς σε επιστημονικά πειράματα και παρατηρήσεις , τον 18ο, 19ο και στις αρχές του20ου αιώνα. Στην Ευρώπη τους έφεραν εξερευνητές που είχαν επιστρέψει από την Ασία. Τον πρώτο καιρό επειδή ήταν πολύ δύσκολο να βρεθεί το απαιτούμενο λεπτό χαρτί για την κατασκευή του, χρησιμοποιούσαν πανί, όπως αυτό για τα πανιά των πλοίων. Μπορούμε να υποθέσουμε, ότι τα πλουσιόπαιδα της Ευρώπης, που διέθεταν χαρτί, ξεκίνησαν πρώτα την ενασχόληση τους με την κατασκευή και το πέταγμα του αετού.
Στις μέρες μας η κατασκευή του χαρταετού είναι εύκολη
υπόθεση.
Το πέταγμα του αετού την Καθαρή Δευτέρα είναι ένα όμορφο παιχνίδι, ένα γραφικό έθιμο για μικρούς και μεγάλους που πρέπει όμως να προσέχουμε πολύ που τον πετάμε.
Πρέπει να τον πετάμε μακριά από τα σύρματα της ΔΕΗ για να αποφύγουμε τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, μακριά από μέρη με γκρεμό ή ψηλά στην ταράτσα .Ιδανικά μέρη είναι ανοιχτοί χώροι χωρίς πολλά δέντρα τριγύρω. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνουμε και στο σχοινί του από το οποίο μπορεί να προκληθούν τραυματισμοί στα χέρια ή ακόμα και πνιγμοί αν αυτό μπλεχτεί στο λαιμό μας


Μάθε και εσύ να παίζεις δύο από τα παιχνίδια που συνήθιζαν να παίζουν μικροί και μεγάλοι κατά τη διάρκεια της Αποκριάς, όπως ακριβώς τα βρήκαμε στις σελίδες του περιοδικού, του Μουσείου Λαϊκης Τέχνης, «Το λαλουσάκι».


































ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γ. Α. Μέγας –«Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρεία»
Γ.Ν. Αικατερινίδης- «Έθιμα και συμβολισμοί της Καθαροδευτέρας»
Καθημερινή-Επτά μέρες-τόμος οι 12 μήνες, χειμώνας
Το λαλουσάκι-περιοδικό του Μουσείου λαϊκής τέχνης- έτη 2001-2006
Παράθυρο στην εκπαίδευση του παιδιού- εκπαιδευτικό περιοδικό-έτη 2003-2007
www.matia.gr

Υπεύθυνη σύνταξης
Φωκά Αικατερίνη

ΕΤΣΙ ΞΕΚΙΝΗΣΕ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821
(22ΜΑΡΤΙΟΥ 1821)


Για τις ανάγκες της ιστοσελίδας μας ,με τον επικείμενο εορτασμό της 25ης Μαρτίου αλλά και με αφορμή την συμπλήρωση διακοσίων ετών[1] ( 1806-2006) από το διωγμό και την εξόντωση των κλεφτών από την Πελλοπόνησο, επιλέξαμε ως θέμα έρευνας, τα γεγονότα που συνέβησαν στην Κοινότητα Σκάλα του Νομού Μεσσηνίας, λίγο πριν την έναρξη της Επανάστασης του 1821 και την κατάληψη της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου.. Επίσης ερευνήσαμε και για την προκήρυξη που εστάλη από την «Σκάλα»,προς τους κατοίκους της Τριφυλλίας και της Αρκαδίας, από τον Θ. Κολοκοτρώνη και τον Παπαφλέσσα.
Το αποτέλεσμα της μικρής αυτής έρευνας είχε σαν αποτέλεσμα να αναδειχθεί η σημαντική προσφορά των κατοίκων αυτής της κοινότητας στον ένοπλο αγώνα κατά των Τούρκων. Ακόμα έγινε γνωστό , ότι εκτός από τον οπλαρχηγό Νικόλαο Σολιώτη που αναφέρεται στα σχολικά εγχειρίδια[2], ως ο πρώτος που άρχισε τις εχθροπραξίες έναντι των Τούρκων, και ο οπλαρχηγός Ιωάννης Καρακίτσος ,καταγόμενος από το χωριό Κατσαρού Μεσσηνίας , ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της Επανάστασης.
Ένα άλλο θέμα που έδειξε αυτή η έρευνα είναι ο «ανασκολοπισμός[3]» ως μέσο παραδειγματικής τιμωρίας των «Κλεφτών» ,από τους Τούρκους κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα. Αυτό έχουμε σκοπό να το ερευνήσουμε περισσότερο μέσα από τη βιβλιογραφία γιατί ως γνωστόν με θάνατο «δι’ ανασκολοπισμού» [4]θανατώθηκε και ο εθνικός μας ήρωας «Αθανάσιος Διάκος» κατόπιν απόφασης του Ομέρ Βρυώνη και του Κιοσέ Μεχμέτ.
Τέλος αυτή η έρευνα μάς προβλημάτισε και μας έδωσε τα κίνητρα για να «αποδείξουμε» την αλήθεια, σχετικά με το αν η προκήρυξη των επαναστατημένων Ελλήνων εστάλη προς τους κατοίκους της «Αρκαδιάς» ή προς τους κατοίκους της «Αρκαδίας».
Έτσι μελετώντας τις πηγές και αντιπαραβάλλοντας τα στοιχεία, καταλήξαμε, στα παρακάτω συμπεράσματα, χωρίς να διεκδικούμε το αλάθητο γιατί πάντα στην ιστορική έρευνα ενυπάρχει το στοιχείο της υποκειμενικότητας.

Το χωριό «Σκάλα» του Νομού Μεσσηνίας που σήμερα ανήκει στο Δήμο Μελιγαλά υπήρξε κεφαλοχώρι και έδρα του Δήμου Οιχαλίας. Είναι γνωστό από το 1690 και ανήκε στην επαρχία Ανδρούσης. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και ειδικότερα στα χρόνια της επανάστασης ανήκε στην επαρχία Εμπλακίων και εκατοικείτο από 50 οικογένειες. Οι κάτοικοι του χωριού χρησιμοποιήθηκαν από το Θ .Κολοκοτρώνη και τον Αρχιμανδρίτη Γρ. Δικαίον ή Παπαφλέσσα, για να μεταφέρουν [5]την επαναστατική προκήρυξη της επανάστασης του 1821, στο λαό της Τριφυλλίας και της Αρκαδίας.
Η προκήρυξη[6] παρατίθεται στη συνέχεια στην αρχική της μορφή χωρίς καμία παρέμβαση.
« Αδελφοί κάτοικοι της Αρκαδίας!
Η ώρα έφτασε, το στάδιο της δόξης και της ελευθερίας ηνοίχθη. τα πάντα ιδικά μας και ο θεός του παντός μεθ’ ημών έσεται. μη πτοηθήται ει το παραμικρόν. Σείς είσθε ατρόμητοι και των προγόνων μας απόγονοι. γενικώς οπλισθήτε με ανοιχτά μπαϊράκια και τρέξατε εναντίον των εχθρών της πίστεως της πατρίδος. Εντός ολίγων ημερών φθάνομεν και ημείς με 10.000 στρατεύματα . Σεις σφαλίσατε τους Αρκαδίους Τούρκους και μίαν ώραν αρχήτερα ως λέοντες να τους ξεσχίσετε και να τους στείλετε στα Τάρταρα του Άδου. μην καταδεχθήτε να σας κατηγορήση ο κόσμος και η ιστορία. αλλά να ν’ αποθανατίσετε τα ονόματά σας και να διαμείνετε αιωνίως εις την αθάνατον δόξαν και σας ευχώμεθα υγείαν και ανδρείαν συνηνωμένα με την ομόνοιαν και την πειθαρχίαν, τας δε πράξεις σας να μας γράψετε με πρώτον προς οδηγίαν και ησυχίαν μας.
Εν Σκάλα, 23 Μαρτίου 1821. Πρώτον έτος της ελευθερίας.
Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ
Αρχ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣ»

Το περιστατικό που θα αναφέρουμε στη συνέχεια έχει τις ρίζες του στο έτος 1806, έτος που εκδιώχθηκαν οι κλέφτες από την Πελλοπόνησο ,ανάμεσά τους και ο Θ. Κολοκοτρώνης.
H στρατιά του Κεχαγιάμπεη, σταλμένη από την « Υψηλή Πύλη», κατέφτασε στο χωριό Σκάλα με 2000 άντρες και πολλά φορτία με παλούκια βαμμένα κόκκινα (ερυθρούς σκόλοπας) . Ο Κεχαγιάμπεης στη θέση « Παλουκόραχη» ανασκολόπισε πολλούς προύχοντες της περιφέρειας και πολλούς «κλέφτες». Ανάμεσα στους νεκρούς-ανασκολοπισμένους ήταν και ο αρχικλέφτης Παναγιώτης Καρακίτσος καταγόμενος από του Κατσαρού. Το μαρτυρικό θάνατο του Παναγιώτη Καρακίτσου παρακολούθησε ο έφηβος τότε γιος του, Ιωάννης Καρακίτσος, ο οποίος ορκίστηκε μπροστά στον πατέρα του ότι θα πάρει εκδίκηση.
Η εκδίκηση του Ιωάννη Καρακίτσου ήρθε 15 χρόνια αργότερα στις 22 Μαρτίου του 1821 , μια ημέρα πριν την κατάληψη της Καλαμάτας από τον Κολοκοτρώνη , τον Παπαφλέσσα και τους άλλους οπλαρχηγούς.
Το περιστατικό συνέβη στη θέση «Γούρνα» ανάμεσα στα χωριά Σκάλα και Κατσαρού στο δρόμο προς την Τρίπολη. Εκεί ο Ιωάννης Καρακίτσος μαζί με τον φίλο του Δημήτρη Ντρούλια, παρακολουθώντας από την « Παλουκόραχη», έστησαν ενέδρα και συνέλαβαν τον Τούρκο ταχυδρόμο που κουβαλούσε μαζί του και δεύτερο άλογο, κατ’ άλλους είχε και δυο συνοδούς. Είχαν λάβει μήνυμα ότι από εκεί θα περνούσε ο Τούρκος ταχυδρόμος από την Τρίπολη, με διαταγή προς τους Τούρκους της Ανδρούσας ή (της Καλαμάτας) για τη σύλληψη ομήρων και τη σφαγή των προκρίτων.
Ο ταχυδρόμος συνελήφθη και οδηγήθηκε στον κοτζαμπάση της Σκάλας , Θεόδωρο Πουλόπουλο για ανάκριση. Εκεί λέγεται ότι ο κοτζαμπάσης Θ. Πουλόπουλος φώναξε από το μπαλκόνι του στον οπλαρχηγό Ι. Καρακίτσο. « Μη σκοτώνεις της Σουλτάνας το παιδί και μου κλείσεις το σπίτι». Ο Ι. Καρακίτσος όμως διψασμένος για εκδίκηση από το θάνατο του πατέρα του το 1806, σήκωσε το γιαταγάνι και με μια σπαθιά τού πήρε το κεφάλι. Τότε μέσα στο φέσι του Τούρκου βρέθηκε το μήνυμα του Κιαμήλ Μπέη.
Κατ’ άλλη εκδοχή ο Τούρκος ταχυδρόμος δεν σκοτώθηκε στη Σκάλα έξω από το σπίτι του Θ. Πουλόπουλου αλλά μεταφέρθηκε στην Μονή Γαρδικίου και παραδόθηκε στους αρχηγούς της Επανάστασης, Θ. Κολοκοτρώνη, Μαρίμηρον, Παπαφλέσσα, Αναγνωσταρά, Νικηταρά και άλλους οπλαρχηγούς. Εκεί, κατόπιν πίεσης φανέρωσε το μήνυμα στους επαναστατημένους και αποκεφαλίστηκε στη συνέχεια.
Τελικά δεν έχει πολύ μεγάλη σημασία που και πως σκοτώθηκε ο Τούρκος ταχυδρόμος. Αυτό που πρωτεύει σήμερα και πρέπει να γίνει μέλημα όλων μας, είναι η έρευνα, η μελέτη της τοπικής μας ιστορίας και ο συσχετισμός της με τη γενική , ευρωπαϊκή και παγκόσμια.
Η παγκοσμιοποίηση και η πολυπολιτισμικότητα είναι πλέον μια πάγια κατάσταση στις οικονομικά εύρωστες χώρες , ανάμεσά τους και η Ελλάδα, και κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά. Ζούμε σε μια κοινωνία πολιτισμικής ισοπέδωσης που όλες μας οι δραστηριότητες εξαρτώνται και κατευθύνονται από διεθνή κέντρα αποφάσεων που έχουν κυρίως οικονομική βάση.
Η γνώση της τοπικής ιστορίας, θα μας βοηθήσει ν’ ανακαλύψουμε την ιδιαίτερη πολιτιστική μας ταυτότητα και να αποκτήσουμε αντικειμενική ιστορική συνείδηση. Η γνώση του παρελθόντος θα δώσει σε μας και στις επόμενες γενιές τα εφόδια για ένα καλύτερο μέλλον.





ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΕΡΕΥΝΑ

Τα θέματα που προέκυψαν και πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω είναι πολλά.
Υπάρχει προφορική παράδοση ότι ο τόπος μαρτυρίου-παλουκώματος, δεν είναι ο συγκεκριμένος λόφος, ο επονομαζόμενος « Ανεμόμυλος» , αλλά διπλανός λόφος που ανήκει σε κάποιον με το επώνυμο Παλουκάκης.
Άλλο θέμα που μας δημιούργησε σύγχυση, είναι, αν ο ταχυδρόμος που μετέφερε το μήνυμα, πήγαινε προς την Τρίπολη, την Καλαμάτα ή την Ανδρούσα.
Το μεγαλύτερο θέμα όμως, που έρχεται σε σύγκρουση με την άποψη πολλών, είναι, αν η προκήρυξη του Κολοκοτρώνη εστάλη προς τους κατοίκους της «Αρκαδίας» ή προς τους κατοίκους της «Αρκαδιάς[7]». Αυτό δημιουργεί ερωτηματικά γιατί , αν η προκήρυξη έγραφε « Αρκαδιάς», τότε εστάλη προς τους κατοίκους της Τριφυλλίας. Αντίθετα, αν έγραφε «Αρκαδίας», τότε εστάλη προς τους κατοίκους της Αρκαδίας.
Εμείς όμως έχουμε την άποψη ότι η προκήρυξη έγραφε « Αρκαδίας», όχι μόνο γιατί έτσι το έγραψε ο Σπύρος Μελάς, αλλά και γιατί ο όρος «Αρκαδία» είναι γενικότερος όρος και περιλαμβάνει μέσα και τους κατοίκους της Αρκαδιάς-Κυπαρισσίας. Αυτό συμβαίνει γιατί οι κάτοικοι της Κυπαρισσίας θεωρούνται και αυτοί Αρκάδες γιατί μετοίκησαν από τα ορεινά μέρη της Αρκαδίας στα πεδινά.
Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης κατά την αποστολή του στη Μεσσηνία για να αντιμετωπίσει τον Ιμπραήμ, στα απομνημονεύματά του, αναφέρει πολλές φορές τη λέξη Αρκαδιά[8] και τους κατοίκους της Αρκάδιους.
Επίσης ο Κολοκοτρώνης στα δικά του απομνημονεύματα αναφέρει τους όρους « παλαιάν Αρκαδία»[9], εννοώντας τους κατοίκους του νομού Αρκαδίας και « Αρκαδινοί της θαλάσσης» εννοώντας τους κατοίκους της Κυπαρισσίας.

Κοτσινονός Σπύρος
Δάσκαλος Ειδικής αγωγής - Κοινωνιολόγος
spkotsinonos@in. gr



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


q Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη.

q Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη.

q Διδακτική της Ιστορίας. « Γρηγόριος Λεοντσίνης» Αθήνα 1996.

q « Μεσσηνιακά» 1968, Μίμη Φερέτου, εκ. Αριστομένης, Αθήνα 1968.

q Εφημερίδα « Σημαία» Τρίτη 24 Μαρτίου 1931.

q Εφημερίδα « Θάρρος» Τρίτη 30 Μαρτίου 1937.

q Βιβλίο για το δάσκαλο. Ιστορία της Ε΄ τάξης του Δημοτικού.

q Εγκυκλοπαίδεια «Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα».

q ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ «ΗΛΙΟΥ»(1930)

q ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗ (1927)

q Θ. ΑΝΘΟΓΑΛΙΔΟΥ. «Κοινωνιολογικές μελέτες. Οι κλασικοί της Κοινωνιολογίας».

q ΗΛΙΑΣ ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ. « Στρατηγικές Διδασκαλίας» Εκδόσεις GUTENBERG

q «Τα ματωμένα ράσα» «ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΑ»

q ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος. Εκδόσεις Ηρόδοτος.

q ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ « Παιδαγωγικό ινστιτούτο» Αθήνα 2002.



















[1] «Από Σαμπάζικα εκατεβήκαμεν εις το Μοναστήρι της Βελανιδιάς, και εστείλαμεν εις την Καλαμάτα να μας στείλη ψωμί και φουσέκια, και οι Καλαματιανοί εφοβούντο να μας στείλουν, ημείς εκινήσαμεν τότε να πάγωμεν μέσα είς την Καλαμάτα διά να κτυπήσωμεν τους Τούρκους, τότε οι προεστοί μας έφερον οι ίδιοι ζαερέ και μπαρουτόβολο και στουρνάρια εις τον Άγιον Ηλία πλησίον της Βαλανιδιάς από εκεί ετραβήξαμε την ημέρα και επήγαμεν εις το Τζεφεριμίνι ( σημερινή Βαλύρα). Μια ώρα μακρυά από εκεί οπού είμαστε ημείς , εις την Σκάλα ήλθε ο Κεχαγιάμπεης με 2000 Τούρκους με τα παλούκια. Το βράδυ επήγαμε εις το Αλιτούρι….)»
« Ήκουσαν τον πόλεμο τα στρατεύματα οπού ήσαν εις την Σκάλα και ήλθαν εις βοήθειαν των ιδικών των . Ημείς οπισωγυρίσαμεν και εκλεισθήκαμεν εις το χωριό Αλιτούρι, και επολεμήσαμεν όλην την ημέραν , και το βράδυ ετραβήξαμε τα σπαθιά και επήγαμε κατά της Αρκαδιάς τα χωριά…..»
« Ο Κεχαγιάς άρχισε να παλουκώνη τους Χριστιανούς ( γιατάκηδες) , δια να δώση φόβον εις τον κόσμον…..» ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος. Εκδόσεις Ηρόδοτος.

[2] « Οπλαρχηγός από το χωριό Σόλοι των Καλαβρύτων, απ΄ όπου πήρε και το επώνυμό του. Στις 18 Μαρτίου του 1821 παρακινημένος από τον Παπαφλέσσα έστησε ενέδρα στη θέση Πόρτες κοντά στο χωριό Αγρίδι και σκότωσε τρείς Τούρκους εισπράκτορες φόρων, που έρχονταν από την Τριπολιτσά για να δημιουργήσει έτσι τετελεσμένα γεγονότα και να πραγματοποιηθεί έτσι η έναρξη της Επανάστασης».
Εγκυκλοπαίδεια « Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα».
[3] Ο ανασκολοπισμός ήταν η πιο σκληρή τιμωρία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και γι’ αυτό επιβαλλόταν σε φοβερούς εγκληματίες. Όπως περιγράφει ο Μέριον, έδεναν έναν κατάδικο μπρούμυτα σε ένα βαρύ σαμάρι και, για να διευκολύνουν την είσοδο του παλουκιού, έκαναν στον πρωκτό του καταδικασμένου μια μεγάλη τομή με ξυράφι. Έπειτα του έχωναν το τεράστιο ξύλινο παλούκι, το οποίο δεν ήταν ιδιαίτερα αιχμηρό στην άκρη, και το χτυπούσαν πολλές φορές με ένα μεγάλο ξύλινο σφυρί, μέχρι να βγει από κάποιο σημείο του σώματος ψηλά. Μερικές φορές έβγαινε από το λαιμό, σε αυτόν που είδε ο Άγγλος γιατρός βγήκε από το έκτο δεξιό πλευρό.
Έπειτα τον έλυναν από το σαμάρι και ενώ ο κατάδικος ήταν ακόμη ζωντανός, σήκωναν όρθιο τον πάσσαλο και τον κάρφωναν στο έδαφος.
Ο παλουκωμένος έμενε εκεί σαν τσίχλα που την έχουν περάσει στη σούβλα και πέθαινε αργά -αργά, ενώ ο κόσμος παρατηρούσε».
Μια σταγόνα ιστορία» « ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΜΠΟΥΡΑΚΗΣ» εκδόσεις «Πατάκη».
[4] «Και τότε αποφασίστηκε η ατιμωτική ποινή του παλουκώματος. Κι όπως έδωσαν το σταυρό του μαρτυρίου στον Ιησού, δώσανε και στον Διάκο να κρατεί τον πάσσαλο».
«Τα ματωμένα ράσα» «ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΑ» σελ. 299
[5] Τας 24 τον Μάρτη 1821 εφθάσαμε εις ένα χωριό της Μεσσηνίας, Σκάλα λεγόμενον, που είναι καμμιά πενηνταριά οικογένειες. Όσοι άνδρες ήτον, τους έστειλα πεζοδρόμους, τους έλεγα: « Σύρτε στα κάστρα, πολιορκήσετε, και σας προφθάνω με 3000» - στρατήγημα. Την αυγήν εξημέρωσε εις ταις 25, Ευαγγελισμού. Έμαθαν εις το Λεοντάρι ότι εβγήκα με τόσαις χιλιάδες Μανιάταις, παίρνουν τα ζώα των ραγιάδων και ανεχώρησαν δια την Τριπολιτσά. Κινώντας από την Σκάλα, έρηξα καμμιά χιλιάδα τουφέκια, τρεις μπαταριαίς δια να τα ακούση ο κόσμος να σηκωθή κατά παραγγελίαν. Ακούοντες οι Γαραντζαίοι τα τουφέκια, εσκότωσαν τους Κεχαγιάδες».
« ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ» σελ. 85
[6] «Τα ματωμένα ράσα» «ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΑ» σελ. 81
[7] Αρκαδιά, η παλαιότερη ονομασία της Κυπαρισσίας. « Μετά την καθιέρωση της θεματικής οργάνωσης στη διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την εκκλησιαστική υπαγωγή στο πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, παρουσιάζεται σημαντική ακμή στην οικονομική ζωή της Πελοποννήσου, στην οποία συμμετείχε και η Κυπαρισσία, η οποία ονομαζόταν Αρκαδιά, από την εγκατάσταση σ’ αυτήν πολλών Αρκάδων».
Εγκυκλοπαίδεια « Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα».
[8] Αφού ήμουνε εις την Αρκαδιά, άκουγα τον πρόβοδον των Αράπηδων, ντρεπόμουν να καθίσω με τις γυναίκες, με τρακόσιους άντρες διαλεχτούς οπούχα. Το λέγω του διοικητή της Αρκαδιάς……»
« Στέλνω έναν τεσκερέ και μαζώνονται Αρκάδιοι περίτου από χίλιοι εξακόσοι άνθρωποι……»
« Αφού ετοίμαζα αυτά, έρχεται ο Δεσπότης της Αρκαδιάς…….»
Απομνημονεύματα « Μακρυγιάννη» σελ. 232.
[9] « οι Καλαματιανοί εκατάφεραν τον Μπέη να πάμε εις την Κορώνη δια να μην βάλουν σπαθί οι Τούρκοι εις τους Χριστιανούς. Εγώ δεν εστρέχτηκα , είπα να πάμε εις την παλαιάν Αρκαδίαν, εις το κέντρο…….»
« την ίδια ημέρα οι Αρκαδινοί (της θαλάσσης) συνάζονται ολίγοι, και ο Πρωτοσύγγελος και άλλοι παρακινούν τους Τούρκους να τραβηχθούν στα κάστρα,……»
Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη σελ. 278,279.

ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο υπεύθυνος της Σχολής Γονέων του 42ου Δημ. Σχολ. Πειραιά ζητάει συγγνώμη για την ταλαιπωρία των Γονέων την Πέμπτη 21-2-2008.Το μάθημα δεν έγινε επειδή η εισηγήτρια ασθένησε σοβαρά.
Έτσι τώρα το πρόγραμμα θα γίνεται κάθε Τρίτη με άλλον εισηγητή.
ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ
26-2-2008 ΣΤΙΣ 18:00 Μ.Μ.


ΟΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ 42ΟΥ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΣ ΣΠΥΡΟΣ

ΜΑΓΕΙΡΕΥΟΥΜΕ ΜΕ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

Στα πλαίσια του μαθήματος της Γλώσσας, οι μαθητές της Δ΄ Τάξης του σχολείου μας, μαζί με τη δασκάλα τους κα Λαμπαδαρίδου Μαργαρίτα, ασχολήθηκαν με το πολύτιμο δέντρο της ελιάς.

Έμαθαν πως το ιερό αυτό δέντρο είχε μεγάλη σημασία ήδη από τα χρόνια της αρχαιότητας. Όταν η θεά Αθηνά μάλωνε με τον Ποσειδώνα για την κυριαρχία στην Αττική, η θεά εντυπωσίασε τους Αθηναίους φυτεύοντας στον ιερό βράχο της Ακρόπολης μια ελιά. Έπειτα, τα κλαδιά της ελιάς έγιναν στεφάνια για να στεφανώσουν τους νικητές των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων, ενώ ο πολύτιμος χυμός των καρπών της, το ελαιόλαδο, ήταν το βραβείο για τους νικητές των περίφημων Παναθηναϊκών Αγώνων, που γίνονταν προς τιμή της θεάς Αθηνάς.
Θυμήθηκαν ότι η ελιά ήταν θεϊκό δώρο για τους ανθρώπους και συμβόλισε την ελπίδα και την ειρήνη όταν ο Νώε μετά τον κατακλυσμό έστειλε ένα περιστέρι για να δει αν είχαν υποχωρίσει τα νερά κι εκείνο επέστρεψε κρατώντας στο ράμφος του ένα κλαδί της.
Η ελιά και το ελαιόλαδο χρησιμοποιείται σε πολλές τελετές της ορθόδοξης χριστιανικής θρησκείας(όπως στο ευχέλαιο και στο μυστήριο της βάφτισης) και αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια απαραίτητο στοιχείο της ελληνικής και της μεσογειακής κουζίνας. Από μελέτες που έγιναν προέκυψε ότι η διατροφή που βασίζεται στο ελαιόλαδο (μεσογειακή διατροφή) δίνει στον άνθρωπο υγεία και μακροζωία.

Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψιν τους, οι μαθητές αποφάσισαν να φτιάξουν μέσα στην τάξη τη συνταγή με τα κουλουράκια λαδιού που βρήκαν μέσα στο βιβλίο τους. Συννενοήθηκαν μεταξύ τους για το ποιος θα φέρει το κάθε υλικό και άρχισαν στην τάξη τα....κουζινομαγειρέματα!

Η συνταγή πέτυχε, το σχολείο μοσχομύρισε από κανέλα και πορτοκάλι και τα παιδιά έγλειφαν τα δάχτυλά τους από τα νόστιμα κουλουράκια που έπλασαν τα ίδια. Πολλά, μάλιστα, έφυγαν από το σχολείο λέγοντας ότι θα έφτιαχναν οπωσδήποτε και στο σπίτι τους τη συνταγή.

Θέλεις κι εσύ να φτιάξεις τα κουλουράκια μας;

Υλικά:

3 ποτήρια ελειόλαδο

2 ποτήρια ζάχαρη

1 κρασοπότηρο χυμό πορτοκάλι με λίγο λεμόνι

1 κρασοπότηρο κανέλα βρασμένη

3 κουταλιές ρακή

2 κουταλάκια μπέικιν πάουντερ

1 κουταλάκι σόδα

1 ποτήρι σουσάμι καβουρντισμένο

αλεύρι για μαλακή ζύμη, όσο σηκώνει

Εκτέλεση:

Χτυπάμε το ελαιόλαδο με τη ζάχαρη, προσθέτουμε τη σόδα διαλυμένη στο χυμό πορτοκαλιού, το κανελόζουμο, το μπέικιν πάουντερ διαλυμένο στη ρακή, το σουσάμι και τέλος το αλεύρι. Ζυμώνουμε μαλακή ζύμη και πλάθουμε τα κουλουράκια. Τα κουλουράκια πρέπει να ψηθούν στο φούρνο σε μέτρια θερμοκτασία.

Καλή Επιτυχία!

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Σας ενημερώνουμε ότι την Παρασκευή 22-2-2008 , οι μαθητές όλων των τάξεων του Σχολείου μας θα παρακολουθήσουν στον Κινηματογράφο Σινέ-ΑΚ την ταινία " η ταινία μιας μέλισσας".

Μετά την προβολή της ταινίας οι μαθητές θα σχολάσουν κανονικά σύμφωνα με το πρόγραμμά τους.

Επίσης τη Δευτέρα 25-2-2008 οι μαθητές των Ε΄και ΣΤ΄τάξεων θα παρακολουθήσουν δωρεάν, στον κινηματογράφο " Αττικόν¨' ταινία στα πλαίσια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Μετά την προβολή της ταινίας οι μαθητές θα σχολάσουν κανονικά.

«Προσέχουμε τα δόντια μας
. . . σαν τα μάτια μας»

Η δασκάλα της Δ΄ Τάξης, κα Λαμπαδαρίδου Μαργαρίτα, στα πλαίσια της Αγωγής Υγείας πραγματοποίησε με τους μαθητές της τάξης της πρόγραμμα με θέμα:

"Στοματική Υγιεινή".

Σκοπός της εκπόνησης αυτού του προγράμματος ήταν η υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών από τα παιδιά, καθώς και η εκμάθηση σωστών κανόνων πρόληψης και διαφύλαξης της στοματικής τους υγείας για αποφυγή προβλημάτων όπως της τερηδόνας και της ουλίτιδας.
Οι μαθητές ΄μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθαν πως εάν βουρτσίζουμε τα δόντια μας ΠΡΩΙ – ΜΕΣΗΜΕΡΙ – ΒΡΑΔΥ ΜΕΤΑ ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ, αυτά δεν χαλάνε και παραμένουν γερά και υγιή. Για να το καταφέρουμε βέβαια αυτό ΔΕΝ πρέπει να τρώμε φαγητά ή γλυκά στο ενδιάμεσο των φαγητών.

Ας προσέξουμε όμως, γιατί πολλές φορές στο διάλειμμα του σχολείου αγοράζουμε μπισκότα, καραμέλες ή φέρνουμε από το σπίτι μας σοκολάτες ή διάφορα άλλα γλυκά για να φάμε. Όταν, όμως, τρώμε γλυκά, τα βακτηρίδια που έχουμε στο στόμα μας, παράγουν πιο πολύ οξύ και χαλάνε τα δόντια μας ακόμα πιο γρήγορα και στο σχολείο δεν έχουμε μαζί μας οδοντόβουρτσα να πλύνουμε τα δόντια μας μετά το γλυκό!

Πρόταση: Μπορούμε λοιπόν στο διάλειμμα να τρώμε κάτι άλλο, που δε θα μας χαλάσει τα δόντια, όπως φρούτα, καρότα ή σάντουιτς και να φυλάξουμε το γλυκό να το φάμε μετά το κύριο φαγητό στο σπίτι μας, όπου θα μπορούμε μετά να πλύνουμε τα δόντια μας.

Συμπέρασμα: Επειδή, λοιπόν, η διατροφή μας μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της καλής στοματικής υγείας, θα πρέπει να ακολουθούμε υγιεινό τρόπο διατροφής που θα μας παρέχει όλα τα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξή μας και θα περιλαμβάνει όλες τις κύριες ομάδες τροφών, όπως:
α) φρούτα και λαχανικά
β) όσπρια και γαλακτοκομικά
γ) κρέας και ψάρι

Για τη διατήρηση της στοματικής μας υγείας δεν αρκεί μόνο η σωστή διατροφή, αλλά και το καθημερινό, σωστό βούρτσισμα των δοντιών μας.

Τι σημαίνει όμως σωστή στοματική υγιεινή;
Η σωστή στοματική υγιεινή μας εξασφαλίζει στόμα υγιές και ευχάριστη αναπνοή.
Αυτό σημαίνει ότι:
-Τα δόντια μας είναι καθαρά και χωρίς υπολείμματα
-Τα ούλα μας είναι ροζ και δεν ματώνουν με το βούρτσισμα ή το νήμα
-Το στόμα μας δεν μυρίζει άσχημα

Τι πρέπει να κάνω για να έχω σωστή στοματική υγεία;
Η σωστή στοματική υγιεινή είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα για τα δόντια και τα ούλα μας. Τα υγιή δόντια, όχι μόνο μας κάνουν να φαινόμαστε και να νιώθουμε καλά, αλλά μας επιτρέπουν να τρώμε και να μιλάμε σωστά.
Η καλή υγεία του στόματος είναι σημαντική για τη συνολική καλή υγεία όλου του σώματός μας.

Η καθημερινή φροντίδα των δοντιών μειώνει τον κίνδυνο της τερηδόνας, της ουλίτιδας και άλλων προβλημάτων.

Το σωστό βούρτσισμα
1. Ακουμπάμε την οδοντόβουρτσα
στο σημείο που ενώνονται τα ούλα
με τα δόντια και την πιέζουμε
σαν να κάνουμε μασάζ στα ούλα

2. Στη συνέχεια με μαλακές, μικρές κινήσεις
βουρτσίζουμε τα δόντια μας και από μέσα
και στα πίσω δόντια με τα οποία μασάμε τις τροφές.

3. Τέλος, δεν ξεχνάμε
να βουρτσίσουμε
μαλακά και τη
γλώσσας μας για να
απομακρυνθούν
τα βακτηρίδια και
να φρεσκαριστεί
η αναπνοή μας.

Η επιλογή σωστής οδοντόβουρτσας
Η οδοντόβουρτσα θα πρέπει:
- Να είναι μικρή, παιδική ώστε να χωράει στο στόμα μας και να καθαρίζει
τα δόντια ένα ένα.
- Οι τρίχες της να είναι μαλακές και ευθείες για να ακουμπάνε στα δόντια,
και πλαστικές για να στεγνώνουν γρήγορα.
-Να έχει μεγάλη και ανατομική λαβή για να την κρατάμε καλύτερα.
-Αν στην οδοντόβουρτσα οι τρίχες έχουν λυγίσει είναι σημάδι ότι έχει αρχίσει
να χαλάει και θα πρέπει να αγοράσουμε καινούρια.
Προσοχή!!!
- Κάθε ένας από εμάς θα πρέπει να έχει τη δική του ατομική οδοντόβουρτσα. Για λόγους υγιεινής, δεν επιτρέπεται να δανείζουμε σε άλλους ή να δανειζόμαστε από άλλους οδοντόβουρτσες.
- Αν μια οδοντόβουρτσα πέσει κάτω, θα πρέπει αμέσως να αντικατασταθεί.
- Κάθε 3 – 4 μήνες θα πρέπει να αλλάζουμε οδοντόβουρτσα.

Η επιλογή σωστής οδοντόκρεμας
Μια οδοντόκρεμα για να καλύπτει τις ανάγκες της στοματικής υγιεινής πρέπει:
-Να περιέχει φθόριο για την καταπολέμηση της τερηδόνας.
-Να περιέχει στοιχεία για την καταπολέμηση της βακτηριακής πλάκας και της ουλίτιδας.
-Να έχει πλαστικό σωληνάριο.
-Να έχει ευχάριστη γεύση.
-Να μην περιέχει ζάχαρη.

Στην υλοποίηση του προγράμματος μας βοήθησε και οδοντίατρος που επισκέφτηκε τους μαθητές της τάξης και έκανε προληπτικό έλεγχο των δοντιών τους.

Παρακάτω παραθέτουμε κάποιες από τις φωτογραφίες με τις δραστηριότητες των παιδιών.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

Σας ενημερώνουμε ότι την Παρασκευή 15/2/2008 οι Ε΄τάξεις του 2ου και του 42ου Δημ. Σχολείων θα πραγματοποιήσουν εκπαιδευτική επίσκεψη , τις 2 πρώτες ώρες, στη Δημοτική βιβλιοθήκη Πειραιά.

Σας επισυνάπτουμε την υπευθυνη δήλωση που πρέπει να επιστραφεί συμπληρωμένη στο Σχολείο.


42Ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ

…….υπογραφόμεν…… ………………… …………………………………… γονέας /κηδεμόνας τ …μαθητ……………………………………………………
δηλώνω υπεύθυνα ότι επιτρέπω την συμμετοχή του παιδιού μου ……………………………………....................................................................
στην προγραμματισμένη εκπαιδευτική επίσκεψη στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πειραιά την Παρασκευή 15/2/2008.

(υπογραφή)

καταδίωξη από ελληνικά μαχητικά (για τους μικρούς μας φίλους)

ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΤ΄ΤΑΞΗ

Ανακοίνωση

Σας ανακοινώνουμε ότι από σήμερα Τρίτη 5/2/2008 το σχολείο μας λειτουργεί ως κέντρο επιμόρφωσης εκπαιδευτικών στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κάθε Τρίτη και Πέμπτη 6:00 - 9:00μ.μ. μέχρι τις 27/3/2008.
Επίσης, σας ανακοινώνουμε ότι κάθε Πέμπτη στο χώρο του σχολείου λειτουργεί σχολή γονέων από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Ι.Δ.ΕΚ.Ε του ΥΠ.Ε.Π.Θ).

ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΙΚΡΟΥΣ ΜΑΣ ΦΙΛΟΥΣ

ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ

ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ
Στο παρόν κείμενο θα διαπραγματευτούμε το θέμα του καφενείου ως προς την προέλευσή του σε παγκόσμιο επίπεδο, στη συνέχεια θα μιλήσουμε για την ελληνική πραγματικότητα και θα ολοκληρώσουμε το θέμα μιλώντας για την κοινωνική και λαογραφική διάσταση του καφενείου.
Καφενείο είναι το κατάστημα που προσφέρει-σερβίρει καφέ, ποτά και γλυκά. Ακόμα προσφέρει επιτραπέζια παιχνίδια, όπως τάβλι και χαρτιά.
Η προέλευση του είναι από τη Μέκκα της Αραβίας, που κατά τον 15ο αιώνα ονομάστηκε οίκος του καφέ .Στη συνέχεια εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και μετά στην Τουρκία όπου ονομάστηκε καφενές. Στην Ευρώπη ήρθε μέσω της Βενετίας το 1690.
Στη Μασσαλία της Γαλλίας όμως είχε ανοίξει το πρώτο γαλλικό cafe το 1654. Κατά τη βασιλεία του Λουδοβίκου του 14ου στα καφενεία
του Παρισιού σύχναζαν αστοί, όμορφες γυναίκες , αυλικοί ,αξιωματικοί, τυχοδιώκτες .κ.λ.π. Το 1716 στα 300 περίπου καφενεία του Παρίσιoυ σύχναζαν συνήθως πολιτικοί και φιλόλογοι των οποίων τις συζητήσεις απαγόρευσε αργότερα η αντιβασιλεία. Στην πλατεία του παλαί Ρουαγιάλ ιδρύθηκε το Καφέ ντε λα Ρεζάνς στο οποίο σύχναζαν προσωπικότητες όπως ο Ζαν - Ζακ Ρουσσώ, ο Ναπολέων Βοναπάρτης,ο Λαφαγιέτ και άλλοι πρωτεργάτες της Γαλλικής Επανάστασης.
Στις παραμονές της Γαλλικής Επανάστασης και κατά τη διάρκειά της ορισμένα καφενεία συγκέντρωναν οπαδούς μιας ορισμένης πολιτικής μερίδας.
Στην Αγγλία το πρώτο καφενείο ήταν ελληνικό και ιδρύθηκε από έλληνα το 1652 και ονομαζόταν «Ελληνικόν καφενείον» Καφενεία εμφανίστηκαν στη Γερμανία και στην Ολλανδία από τον 18ο αιώνα.
Στην Ελλάδα υπήρχαν καφενεία κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Ο Σουλτάνος υπο την πίεση των μουφτήδων είχε εκδώσει φιρμάνι που απαγόρευε τα καφενεία, όμως από την αντίδραση των θαμώνων το ακύρωσε γιατί παρά λίγο να γίνει εξέγερση. Αργότερα το τουρκικό κράτος επέτρεψε την πώληση του καφέ και επέβαλε δασμούς . Αυτά έφεραν σημαντικά έσοδα.
Όταν έγινε πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους το Ναύπλιο άνοιξε στην Αθήνα το πρώτο καφενείο στην ιερά οδό με το όνομα «το πράσινο Δενδρί» από έναν βαυαρό. Στην ιστορία της νεώτερης Ελλάδας το πιο διάσημο καφενείο ήταν το «Ωραία Ελλάς» στη διασταύρωση των οδών Ερμού και Αιόλου στην Αθήνα. Αυτό γρήγορα έγινε το πολιτικό κέντρο της εποχής και συγκέντρωνε αγωνιστές του 21, στρατιωτικούς, Βαυαρούς αξιωματούχους, πολιτικούς κ.λπ. Εκεί σύχναζαν και αντιπρόσωποι από όλα τα πολιτικά κόμματα και παρακολουθούσαν τις διάφορες πολιτικές συζητήσεις και ζυμώσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ήταν το ορμητήριο για διαδηλώσεις και εκεί δημιουργήθηκαν οι πρώτες συνομωσίες. Στο καφενείο αυτό εγκαινιάστηκε το πρώτο σφαιριστήριο και εκεί άρχισε να λειτουργεί το πρώτο υποτυπώδες χρηματιστήριο. Η «Ωραία Ελλάς» έκλεισε το 1880 όταν άλλα καφενεία στην πλατεία συντάγματος και στην πλατεία Ομονοίας άρχισαν να παίρνουν την πελατεία. Ένα από αυτά ήταν το καφενείο του Χαύτα από οπου πήρε και την ονομασία η περιοχή κοντά στην Ομόνοια που ονομάστηκε Χαυτεία.

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΦΕΝΕΙΟΥ

Το καφενείο έχει και κοινωνική διάσταση αλλά και πολιτική. Είναι ο χώρος συνάντησης, συνεύρεσης και επικοινωνίας ανθρώπων από διάφορα κοινωνικά στρώματα. Εκεί γίνονται έντονες πολιτικές συζητήσεις, κρίνονται και κατακρίνονται Πρωθυπουργοί, υπουργοί και βουλευτές όλων των παρατάξεων και όλων των πολιτικών αποχρώσεων. Αυτό συνέβαινε στα πρώτα κυρίως μεγάλα καφενεία του κέντρου της Αθήνας όπου άνθρωποι των γραμμάτων επιδίδονταν σε ατέρμονες συζητήσεις και φιλοσοφικές αναζητήσεις.
Σε μερικές περιοχές ιδιαίτερα σε χωριά της επαρχίας τα καφενεία είναι χωρισμένα ανάλογα με το κόμμα που υποστηρίζουν οι θαμώνες τους. Έτσι έχουμε τα πράσινα, τα μπλε και τα κόκκινα καφενεία. Είναι ο χώρος που μπορεί να καταλάβει κάποιος και να αφουγκραστεί την κοινή γνώμη να κατανοήσει τις αντιδράσεις του κόσμου για θέματα γενικού ενδιαφέροντος, όπως οικονομικά θέματα, θέματα που έχουν σχέση με την εφαρμογή νέων νόμων, σημαντικά γεγονότα παγκοσμίου ενδιαφέροντος {πόλεμοι, εγκλήματα, θεομηνίες κ. λ π.}.
Εκεί θα κλείσουν διάφοροι έμποροι τις τιμές για τα προϊόντα που θα εμπορευτούν, όπως καπνά, λάδι, σταφίδα, σύκα,ελιές.{Σήμερα βέβαια τα πράγματα έχουν κάπως αλλάξει και οι τιμές είναι γνωστές από πριν μέσω των υπολογιστών και του διαδικτύου, μιας και ζούμε πλέον σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία}
Τα αθλητικά και κυρίως τα ποδοσφαιρικά θέματα δίνουν και παίρνουν στις έντονες συζητήσεις που φτάνουν μέχρι τις αντεγκλήσεις.Το ποδόσφαιρο είναι το κατ' εξοχήν άθλημα που συγκινεί χιλιάδες ανθρώπους είναι ένα λαϊκό άθλημα και μπορούμε να πούμε ότι ανήκει στο λαϊκό πολιτισμό. Τα στοιχήματα βέβαια δε λείπουν για το ποια ομάδα θα κερδίσει και ποια θα πάρει το πρωτάθλημα. Υπάρχουν καφενεία που συγκεντρώνονται αποκλειστικά φίλαθλοι της μιας ή της άλλης ομάδας, όπως για παράδειγμα καφενείο του Ολυμπιακού, του Παναθηναϊκού ή της Αεκ. Εκεί μαζεύονται οι οπαδοί της συγκεκριμένης ομάδας και συζητούν μεγαλόφωνα για το ποιός είναι ο καταλληλότερος παίκτης για τη θέση του αμυντικού για παράδειγμα ή του επιθετικού ποιός θα παίξει στο κέντρο ή ποιος θα κάτσει στον πάγκο. Από εκεί ξεκινούν πολλές φορές όλοι μαζί, οργανωμένοι, για το γήπεδο όπου θα δώσει τον αγώνα η ομάδα τους. Εκεί θα δεχθούν καμιά φορά ακόμη και επίθεση από τους οπαδούς άλλης ομάδας τους << γαύρους>> , τους<<βάζελους>> ή τις <<χανούμισσες>>. Στο καφενείο θα βρει όποιος θέλει τεχνίτες και εργάτες για τις διάφορες δουλειές εποχιακές ή μη. Τα περισσότερα καφενεία ,κυρίως σε λαϊκές συνοικίες, είναι μόνιμα στέκια οικοδόμων και άλλων τεχνιτών οπου ο καθένας μπορεί να τους αναζητήσει. Όταν δεν έχουν δουλειά είναι θαμώνες και επιδίδονται στο τάβλι αλλά ενίοτε και στη χαρτοπαιξία.
Είναι ο χώρος που συχνάζουν οι συνταξιούχοι ,παίζοντας ολημερίς Πρέφα , Θανάση και Δηλωτή, κουτσοπίνοντας το ουζάκι ή το κρασάκι τους ,αναπολώντας τα περασμένα και τις παλιές καλές εποχές. Πολλά καφενεία λειτουργούσαν και ως παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες οπού παίζονταν αρκετά μεγάλα χρηματικά ποσά.

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ

Το καφενείο είναι κυρίως ανδροκρατούμενος χώρος, ιδίως στην επαρχία. Οι γυναίκες σπάνια πήγαιναν στα καφενεία για να πιουν καφέ, να διασκεδάσουν ή να ξεκουραστούν , χρησιμοποιούνταν όμως από τους καφετζήδες για βοηθητικές δουλειές αλλά και για σερβίρισμα. Το γεγονός αυτό φανερώνει ότι η θέση της γυναίκας ήταν υποδιαίστερη του άνδρα χωρίς να έχει δικαιώματα παρά μόνο υποχρεώσεις.
Εδώ θέλουμε να διευκρινίσουμε .ότι αυτή η άποψη προέρχεται από τη βιωματική εμπειρία του γράφοντα και είναι φαινόμενο που συνέβαινε κυρίως στην Πελοπόννησο .Στη συγκεκριμένη περιοχή όταν έρχονταν γυναίκες από την Αθήνα ή από κάποια άλλη μεγάλη πόλη της Ελλάδας, επισκέπτονταν τα καφενεία του χωριού με μεγαλύτερη ευκολία απ’ ότι οι γυναίκες που έμεναν στο χωριό μόνιμα .
Αντίθετα σε αποκριάτικες εκδηλώσεις και πανηγύρια η παρουσία τους ήταν επιβεβλημένη και έπαιζαν πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο στα δρώμενα των εκδηλώσεων αυτών.
Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας , oπου οι συνθήκες ήταν διαφορετικές ,για παράδειγμα στα νησιά του Αιγαίου και κυρίως στα Δωδεκάνησα , η γυναίκα ήταν κοινωνικά ισχυρότερη. Εκεί απουσίαζαν οι άντρες από το σπίτι γιατί κατά κανόνα ήταν ναυτικοί και συνέχεια ταξίδευαν.
Θα μείνουμε λίγο στη θέση της γυναίκας γιατί ο ρόλος της καθορίζεται από την πατριαρχική και ανδροκρατούμενη συγκρότηση της οικογένειας. Υπήρχαν περιπτώσεις σε κρίσιμες φάσεις της ζωής, όπως αρρώστια, θάνατος, γάμος, γέννηση, σοδειά, που ο ρόλος της γυναίκας όχι μόνο ήταν ισότιμος του άνδρα αλλά ανώτερος. Τότε σ’ αυτές τις δύσκολες περιστάσεις έπαιρνε τα « ηνία» του σπιτιού και τα κατάφερνε καλύτερα από τους άντρες. Όμως η εξουσία της γυναίκας στο σπίτι προέρχονταν από το μεγάλωμα και την ανατροφή των παιδιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών που τα μυούσαν στη γυναικεία συμπεριφορά και στο ρόλο του φύλλου τους.
Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει και το φαινόμενο της αποχής της γυναίκας από τα δρώμενα του καφενείου, τείνει να εκλείψει .Οι γυναίκες κάθονται όλο και περισσότερο στα καφενεία και συμμετέχουν ισότιμα σε συζητήσεις με τους άντρες. Μετεξέλιξη του καφενείου είναι κατά τη γνώμη μας η καφετέρια, όπου εκεί συχνάζουν κυρίως νέοι και των δυο φύλων.
Τα τελευταία χρόνια τα παραδοσιακά καφενεία έχουν πληθύνει και είναι της «μόδας» τα στρογγυλά σιδερένια τραπεζάκια με τις ψάθινες καρέκλες που προσδίδουν στο χώρο μια αυθεντικότητα. Όλο και περισσότερο οι νέοι συχνάζουν σε αυτά ,αποφεύγοντας τη δυνατή μουσική των καφετεριών που δεν ευνοεί την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων αλλά οδηγεί στην εσωστρέφεια και στον απομονωτισμό.

Κοτσινονός Σπύρος

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα 201/1998 Άρθρο 4 παρ.3 , την 30η Ιανουαρίου , εορτή των Τριών Ιεραρχών , γίνεται εκκλησιασμός και πραγματοποιούνται σχετικές εκδηλώσεις στις οποίες παίρνει μέρος όλο το διδακτικό προσωπικό.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΝ Β΄ΤΡΙΜΗΝΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Σύμφωνα με την πράξη 9/15-1-2008 από το βιβλίο πρακτικών του Συλλόγου διδασκόντων του Σχολείου μας, ο προγραμματισμός των διδακτικών επισκέψεων για το Β΄τρίμηνο αναφέρεται ως εξής:

• Για το μήνα Φεβρουάριο ( 22-2-2008), παρακολούθηση στο Σινέ -ΑΚ , της κινηματογραφικής ταινίας " Η ταινία μιας μέλισσας" .
• Για το μήνα Μάρτιο (12-3-2080), επίσκεψη στο " Ναυτικό Μουσείο".

Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ


Η ανάγνωση θεωρείται από πολλούς η πιο ενδιαφέρουσα δεξιότητα που αποκτήθηκε και εξελίχθηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αποτελεί ακόμα μια εξαιρετικά σύνθετη ανθρώπινη ικανότητα, η οποία εκδηλώνεται σε ένα ευρύτατο φάσμα πνευματικών δραστηριοτήτων[1]. Για τους παραπάνω λόγους η μάθηση της ανάγνωσης αποτελεί μια από τις βασικές επιδιώξεις κάθε εκπαιδευτικού συστήματος.
Είναι μια συμπεριφορά απέναντι σ’ ένα κωδικοποιημένο, γραπτό μήνυμα, το οποίο πρέπει να αποκωδικοποιηθεί, να κατανοηθεί και να κριθεί. Είναι μια σύνθεση ανώτερων διανοητικών διεργασιών, όπου εμπλέκονται η ανάλυση, η σύνθεση, και η αξιολόγηση του μηνύματος. Είναι μια ικανότητα που κατακτά το παιδί κυρίως κατά τη διάρκεια της φοίτησης στο σχολείο αλλά διευρύνεται ή πρέπει να διευρύνεται και να καλλιεργείται από το σχολείο, σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα σε οποιονδήποτε τόπο και χρόνο.
Ο άνθρωπος μέσω της ανάγνωσης έρχεται σε επαφή με όλα τα είδη γραπτών κειμένων[2]. Του δίνεται έτσι η δυνατότητα, να γνωρίσει, να κατανοήσει, να αντλήσει πληροφορίες τις οποίες θα χρησιμοποιήσει προς όφελός του και προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Έτσι γίνεται εγγράμματος, ενημερωμένος και μορφωμένος, έχοντας πολλές πιθανότητες να γίνει σκεπτόμενος πολίτης και όχι ένα άλογο όν.
Ένας από τους λόγους που αποδεικνύεται η σπουδαιότητα της ανάγνωσης είναι, το ότι έγινε αντικείμενο έρευνας πολλών επιστημονικών κλάδων, με αποκορύφωμα τη δημιουργία ξεχωριστού κλάδου στο χώρο της ψυχολογίας, την «ψυχολογία της ανάγνωσης»[3].
Η δεξιότητα αυτή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της σκόπιμης εκπαιδευτικής διαδικασίας αλλά και της κοινωνικής οργάνωσης βοηθώντας το άτομο στην ομαλή ένταξη στην κοινωνία και στην πλήρη κοινωνικοποίησή του. Είναι μια ατομική πράξη που ταυτίζεται με την ατομικότητα του ατόμου που την εκτελεί, την ίδια στιγμή όμως είναι και μια κοινωνική πράξη που προέρχεται και απευθύνεται στην ίδια την κοινωνία ως προς τ’ αποτελέσματά της.
Η προώθηση της ανάγνωσης γίνεται μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα με την διδασκαλία της αλλά και με τη διδασκαλία σωστής χρήσης βιβλίων και γενικότερα του γραπτού λόγου, μέσα από παντός είδους έντυπα και όλα τα είδη κειμένων[4],.
Ο δάσκαλος λόγω της θέσης του και της ιδιότητάς του είναι αναγνώστης ή πρέπει να είναι και την δεξιότητα αυτή οφείλει να την διδάξει μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας σκόπιμα και ενσυνείδητα, όχι μόνο στο μάθημα της γλώσσας αλλά σε όλα τα μαθήματα. Εδώ θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι αυτή η διδασκαλία πρέπει να γενικευτεί σε κάθε δραστηριότητα της σχολικής ζωής ( γιορτές, εκδρομές, δραματοποιήσεις, θεατρικά δρώμενα κ.λ.π.). Επίσης πρέπει να επεκταθεί και έξω από το σχολείο έτσι ώστε η φιλαναγνωσία να γίνει μια καθημερινή δραστηριότητα ένας τρόπος δράσης και συμπεριφοράς σε κάθε ανθρώπινη εκδήλωση .


Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, το ενδιαφέρον για ανάγνωση και η ενεργοποίηση όλων των πνευματικών δυνάμεων του ατόμου είναι το ζητούμενο σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα, ιδιαίτερα του ελληνικού, όπου η διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, περιορίζεται σε αποσπάσματα λογοτεχνικών κειμένων στο μάθημα της « γλώσσας» ενώ θα μπορούσε να διεξαχθεί ως αυτόνομο μάθημα[5] σε συνδυασμό με εργασίες στο σπίτι και επέκταση σε όλα τα μαθήματα.
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον επιδρά στην κατάκτηση του μηχανισμού της ανάγνωσης και τα παιδιά που προέρχονται από περιβάλλον πλούσιο σε αναγνωστικά ερεθίσματα, είναι ευνοημένα. Έτσι μπορούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι η κοινωνική καταγωγή των παιδιών επηρεάζει άμεσα την αναγνωστική ικανότητα και την μετέπειτα εξέλιξη του παιδιού σε ολοκληρωμένο αναγνώστη.
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον που ευνοεί και καλλιεργεί την ανάγνωση, είναι περιτριγυρισμένο από πλήθος βιβλίων, που αντιμετωπίζονται με σεβασμό και όλοι μέσα στην οικογένεια είναι αναγνώστες, τότε και το παιδί έχει πολλές πιθανότητες να γίνει καλός αναγνώστης. Οι καλοί αναγνώστες προέρχονται κατά κανόνα από ανώτερο πολιτιστικό επίπεδο από εκείνο των μετρίων ή κακών αναγνωστών.
Στη συνέχεια θα αναφέρουμε κάποιες διδακτικές ενέργειες του δασκάλου μέσα στην τάξη, που αντλούμε μέσα από τη διδακτική μας πολυετή εμπειρία.
Όταν οι σχέσεις μέσα στην τάξη είναι θερμές, δημοκρατικές και συνεργατικές έχουμε καλύτερα αποτελέσματα, γενικότερα σε όλα τα μαθήματα και ειδικότερα στην απόκτηση ιδιαίτερης αναγνωστικής ευχέρειας. Έτσι θεωρούμε ως δεδομένες αυτές τις σχέσεις που ευνοούν τη διαμμαθητική και δασκαλομαθητική επικοινωνία και επιτυγχάνονται εύκολα μέσα από την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία.
Η πρώτη πρότασή μας, που δοκιμάσαμε με επιτυχία στην Ε, ΣΤ΄ τριθεσίου του Ραλλείου Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι η αγορά και ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων, στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης ή σε κάποιο επινοημένο πεντάλεπτο που μπορεί να περισσέψει από το διδακτικό χρόνο.
Σ’ αυτό το τμήμα προτείναμε την «υποχρεωτική αγορά» από τους μαθητές, του ιστορικού μυθιστορήματος « Στην πόλη του Αϊ-Δημήτρη» της Κίρα Σίνου. Η αγορά έγινε σε συνεννόηση με τους γονείς στην πρώτη συγκέντρωση, όπου τους εξηγήθηκε ο στόχος και τους ζητήθηκε η συνεργασία. Διδακτικός στόχος ήταν αρχικά, η μεγαλόφωνη ανάγνωση στο σχολείο , και η δημιουργία αποριών για τη συνέχεια του βιβλίου. Αυτό το πετύχαμε με τις κατάλληλες αποκλίνουσες και κριτικές ερωτήσεις, έτσι ώστε οι μαθητές άρχισαν ν’ αναρωτιούνται για το τι θα ακολουθήσει και ποιο θα είναι το τέλος. Ο τελικός στόχος ήταν οι μαθητές να ολοκληρώσουν την ανάγνωση του βιβλίου μόνοι τους στο σπίτι, χωρίς καθοδήγηση.
Το βιβλίο το προμηθεύτηκαν τελικά όλοι οι μαθητές και το ένα τρίτο των μαθητών ολοκλήρωσε την ανάγνωση.






Το δεύτερο βιβλίο που προτείναμε στις αρχές του Δεκέμβρη ήταν επίσης το ιστορικό μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα « Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου». Όπως ήταν αναμενόμενο, πάντα με τη συγκατάθεση των γονέων και αυτό το βιβλίο αγοράστηκε. Η επεξεργασία άρχισε να γίνεται μέσα στην τάξη και συνεχίστηκε στο σπίτι.
Χρησιμοποιούμε τον όρο «επεξεργασία» και όχι ανάγνωση γιατί αυτό το βιβλίο όπως και το προηγούμενο που προαναφέραμε περιέχουν ιστορικά στοιχεία που συσχετίστηκαν με τη διδασκαλία της βυζαντινής ιστορίας που διδάσκουμε στηνΈ΄ τάξη. Έτσι ταυτόχρονα με την εξάσκηση της αναγνωστικής δεξιότητας εμπεδώθηκαν από τους μαθητές και ιστορικά στοιχεία του μαθήματος της ιστορίας.
Ο επόμενος στόχος ήταν, στα πλαίσια της « ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας» , κάθε μια από τις τέσσερις ομάδες που έχουμε δημιουργήσει στην τάξη, να αγοράσει και να επεξεργαστεί ένα λογοτεχνικό βιβλίο της επιλογής της και να το παρουσιάσει στην τάξη.
Επίσης στο σχολείο μας , στα πλαίσια των εκδηλώσεων για την «παγκόσμια ημέρα για το παιδικό βιβλίο» και την προώθησή του, παρουσιάσαμε εκτός των άλλων, θέμα με τίτλο « Η περιπέτεια του βιβλίου[6]» .
Στην παρουσίαση αυτή που έγινε από το γράφοντα, στις μεγάλες τάξεις του σχολείου μας, ξεκινήσαμε από την εφεύρεση της τυπογραφίας και την σημασία διάδοσης του βιβλίου. Στο τέλος της παρουσίασης διδάξαμε τους μαθητές όλα τα είδη κειμένων[7] και καταλήξαμε στην κατανόηση κειμένου καθώς και στις τεχνικές εξαγωγής περίληψης.
Έτσι μέσα από αυτή τη διαδικασία οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με το βιβλίο και δημιούργησαν στο σπίτι τους μια βιβλιοθήκη ή εμπλούτισαν την υπάρχουσα « εθίζοντας» έτσι τον εαυτό τους στην ανάγνωση. Έτσι έχουν πολλές πιθανότητες να γίνουν στρατηγικοί και τελικά πεπειραμένοι αναγνώστες.
Η παρότρυνση του δασκάλου για τη δημιουργία βιβλιοθήκης στο σπίτι παίζει καθοριστικό ρόλο στην δημιουργία πεπειραμένων αναγνωστών. Ο δάσκαλος πρέπει σε κάθε ευκαιρία να προτείνει στους μαθητές την αγορά κάποιου βιβλίου και αυτό να το τεκμηριώνει. Να ενισχύει την προσφορά βιβλίων και την ανταλλαγή , ως δώρα, σε γενέθλια, γιορτές, παιδικές συγκεντρώσεις και άλλες εκδηλώσεις.
Η δημιουργία βιβλιοθήκης στο σπίτι όμως πρέπει να έχει ως παράδειγμα την σχολική τάξη και ολόκληρη τη σχολική μονάδα. Μέσα στην τάξη όταν λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη, οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να δανειστούν κάποια βιβλία. Πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι δεν είναι όλοι οι γονείς ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι απέναντι στο βιβλίο. Έτσι η τάξη και το σχολείο χρησιμεύει ως πρότυπο μίμησης για όλη την κοινωνία.
Επίσης με τη δημιουργία δανειστικής βιβλιοθήκης, «βοηθούνται» οι μαθητές που προέρχονται από κατώτερα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα, μιας και δεν έχουν τη δυνατότητα αγοράς κάποιων βιβλίων. Πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη μας, ότι το βιβλίο στην χώρα μας είναι ιδιαίτερα ακριβό και δύσκολο να αγοραστεί από κάποιους.




Στο τέλος αυτής της εργασίας θα αναφερθούμε στον τρόπο που πρέπει να διαβάζουμε και να χρησιμοποιούμε το βιβλίο. Επίσης στο πώς θα αποκομίσουμε απ’ αυτό, όσα περισσότερα μπορούμε με τον μικρότερο κόπο στο λιγότερο χρόνο.

Ένα βιβλίο το διαβάζουμε προσεχτικά από την αρχή ως το τέλος. Διαβάζουμε τα πάντα, τις πληροφορίες για το συγγραφέα που βρίσκονται στο πίσω εξώφυλλο, την άποψη κάποιου άλλου για το βιβλίο που συνήθως το προλογίζει, τον πρόλογο, τις επικεφαλίδες, τις υποσημειώσεις, τις παραπομπές. Επίσης παρατηρούμε προσεχτικά τα σχήματα, τις εικόνες και γενικά δεν αφήνουμε τίποτα που να μην το εξετάσουμε. Αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό ,ιδιαίτερα από τους φοιτητές, που διαβάζουν αποσπασματικά, μόνο την ύλη ( σελίδες) που δίνει ο Καθηγητής και στην οποία πρόκειται να εξεταστούν.
Διαβάζουμε ένα βιβλίο με το μολύβι στο χέρι ή κρατώντας ένα μαρκαδόρο υπογράμμισης. Υπογραμμίζουμε τα σπουδαιότερα ή τις λέξεις «κλειδιά» που βρίσκονται μέσα στο κείμενο και περιέχουν το κύριο νόημα. Σημειώνουμε στα περιθώρια ή σε οποιοδήποτε λευκό σημείο του βιβλίου κάποια σχόλια κάτι που μας άρεσε ή μας έκανε εντύπωση. Ακόμα στα περιθώρια της σελίδας μπορούμε να γράψουμε συνοπτικούς τίτλους που να περιέχουν το νόημα κάθε παραγράφου (πλαγιότιλους). Έτσι αποδελτιώνουμε το νόημα και τις ουσιώδεις πληροφορίες παραβλέποντας τις επουσιώδεις, τις περιγραφές και τις επαναλήψεις.
Πρέπει να ξεχωρίσουμε την έννοια του διαβάσματος από την έννοια της μελέτης. Μελετώ σημαίνει ξαναδιαβάζω και μπαίνω στο βάθος του νοήματος, παίρνω το απόσταγμα του βιβλίου με στόχο να το αποθηκεύσω στη μνήμη μου για να μπορέσω να το χρησιμοποιήσω στο μέλλον[8].
Με τη χρήση πλαγιότιτλων μπορούμε να ξαναδιαβάσουμε όλο το βιβλίο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η χρήση πλαγιότιτλων θα μας βοηθήσει και στην εξαγωγή περίληψης[9].

Τελειώνοντας , θα παραθέσουμε αυτούσια μια φράση που καταγράψαμε από τη βιβλιογραφία και πιστεύουμε ότι πρέπει να αποθηκευτεί στη μνήμη κάθε ατόμου που θέλει να ονομάζεται « εγγράμματος».

« Πάσα εξωσχολική ανάγνωσις είναι ελευθέρα, πηγάζουσα εκ της ενσυνειδήτου φιλομάθειας και της τάσεως του ατόμου προς αυτοπροαγωγήν[10]»



Κοτσινονός Σπύρος, Δάσκαλος «Ειδικής αγωγής» Κοινωνιολόγος.
Διευθυντής 42ου Δημ.Σχολείου Πειραιά.
Οργανική θέση: 1ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.

Mail spkotsinonos@in.gr













ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Κ.ΠΟΡΠΟΔΑΣ, «Δυσλεξία», Αθήνα 1998

ΣΤΕΛΛΑ ΒΟΣΝΙΑΔΟΥ, « Πώς να δημιουργήσουμε ένα έθνος από αναγνώστες». Εκδόσεις GUTENBERG.
ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ ΗΛΙΑΣ, « Η Σχολική τάξη» Αθήνα 1998. ( Τα είδη κειμένων σύμφωνα με τον Ηλία Ματσαγγούρα είναι: Αφηγηματικά, Περιγραφικά, Επιχειρηματολογικά, Πραγματολογικά, Κοινωνικά και Χρηστικά)
ΆΝΝΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ, «ΤΟ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ», Μελέτες για την Παιδική Λογοτεχνία[1] « Εφτά ημέρες» της εφημερίδας « Καθημερινή»
Ε.Π.ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟΣ, « Η ΠΑΙΔΕΙΑ- ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑ». Εκδόσεις Δωδώνης, Αθήνα 1976.

ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ «ΗΛΙΟΥ» τόμος Β΄, Αθήνα 1929.

[1] Κ.ΠΟΡΠΟΔΑΣ, «Δυσλεξία», Αθήνα 1998
[2] βλέπε σχετικό πίνακα με όλα τα είδη κειμένων.
[3] ΣΤΕΛΛΑ ΒΟΣΝΙΑΔΟΥ, « Πώς να δημιουργήσουμε ένα έθνος από αναγνώστες». Εκδόσεις GUTENBERG.
[4] ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ ΗΛΙΑΣ, « Η Σχολική τάξη» Αθήνα 1998. ( Τα είδη κειμένων σύμφωνα με τον Ηλία Ματσαγγούρα είναι: Αφηγηματικά, Περιγραφικά, Επιχειρηματολογικά, Πραγματολογικά, Κοινωνικά και Χρηστικά)
[5] ΆΝΝΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ, «ΤΟ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ», Μελέτες για την Παιδική Λογοτεχνία.
[6] Τίτλος δανεισμένος από το « Εφτά ημέρες» της εφημερίδας « Καθημερινή» απ’ όπου χρησιμοποιήσαμε πολλές φωτογραφίες.
[7] Από την παρουσίαση αυτή παραθέτουμε σχετικό πίνακα με όλα τα είδη κειμένων.
[8] Ε.Π.ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟΣ, « Η ΠΑΙΔΕΙΑ- ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑ». Εκδόσεις Δωδώνης, Αθήνα 1976.
[9] ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ ΗΛΙΑΣ, « Η Σχολική τάξη» Αθήνα 1998.
[10] ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ «ΗΛΙΟΥ» τόμος Β΄, Αθήνα 1929.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ 42ου ΔΗΜ.ΣΧΟΛ.ΠΕΙΡΑΙΑ

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Κοτσινονός Σπύρος.
ΤΑΞΗ Α΄: Φωκά Αικατερίνη.
ΤΑΞΗ Β΄: Δρογγάρη Ιωάννα.
ΤΑΞΗ Γ΄: Βήχου Σοφία.
ΤΑΞΗ Δ΄: Λαμπαδαρίδου Μαργαρίτα.
ΤΑΞΗ Ε΄: ΑρβανιτίδουΕιρήνη.
ΤΑΞΗ ΣΤ΄: Πρεντουλή Διονυσία.
ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΤΜΗΜΑ: Ματσούκη Βενετία.